BAE Pazarına Giriş: Yatırımcılar İçin Temel Bilgiler

Dubai'de Şirket Kuruluşu: Lisanslar, İzinler, Çalışma Vizeleri ve Operasyonel Hususlar

Son üç haftadır, Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) şirket kurmak isteyen yatırımcılara temel yol gösterici nitelikte bir makale serisi paylaştık. Bu son yazıda pazara giriş konusuna odaklanıyoruz. Bu makale; anakara (mainland) ve serbest bölge şirket kuruluş seçeneklerini, şube ve temsilcilik açma usullerini, çalışma izinleri ile göç mevzuatını, yatırımcılar için dikkat edilmesi gereken hususları ve BAE'de iş yapmanın avantajlarını kapsamaktadır. Ayrıca BAE iş kültürünü, dağıtım kanallarını, kamu ihalelerine katılımı ve stratejik sektörleri de ele alıyoruz. Son olarak, bölgeye açılmayı planlayan Türk şirketlerinin yararlanabileceği faydalı kaynakları paylaşıyoruz.

BAE'de Ticari Varlık Türleri

Yabancı yatırımcıların BAE'de ticari faaliyette bulunmasının üç temel yolu vardır:

• Bir şirket kurmak (en yaygın olarak Limited Şirket – LLC)

• Şube açmak

• Temsilcilik açmak

Anakarada (Mainland) Şirket Kuruluşu

Anakarada şirket kurmak, BAE iç pazarına doğrudan erişim sağlar. Ancak daha fazla düzenleyici gereklilik, daha yüksek maliyetler ve daha uzun bir kuruluş süreci söz konusudur. Şirketin yasal olarak faaliyet gösterebilmesi için Ekonomi Bakanlığından ticari lisans alması ve Ticaret ve Sanayi Odasına kayıt olması gerekir. Lisansların her yıl veya lisans türüne uygun olarak yenilenmesi gerekir. Yenileme yapılmaması idari para cezalarına veya yaptırımlara yol açabilir.

Serbest Bölgede Şirket Kuruluşu

BAE'deki çok sayıda serbest bölgeden birinde iş kurmak genel olarak daha hızlı ve daha uygun maliyetlidir. Serbest bölgeler vergi avantajları, sadeleştirilmiş düzenlemeler ve rekabetçi bir iş ortamı sunar. Ancak serbest bölgelerde kayıtlı şirketlerin doğrudan anakarada ticari faaliyette bulunmasına ilişkin kısıtlamalar bulunmaktadır. İzin ve lisans başvuruları ilgili serbest bölge idaresi aracılığıyla yapılmalıdır.

Şube ve Temsilcilikler

Yabancı şirketler, Ekonomi Bakanlığından onay alarak ve Yabancı Şirketler Sicil Müdürlüğüne kayıt olarak şube veya temsilcilik açabilir. Ardından ticari lisans düzenlenir ve şirketin Ticaret Odasına üye olması gerekir.

Çalışma İzinleri ve Göç Mevzuatı

• Çalışma İzni Zorunluluğu: Yabancı uyrukluların BAE'de istihdam edilebilmesi için geçerli bir çalışma izni almaları gerekir.

• Sponsorluk Sistemi: Tüm çalışma ve ikamet izinleri sponsorluk sistemi çerçevesinde işler. Sponsorlar arasında bir BAE vatandaşı, kamu kurumu, özel veya kamu şirketi, yabancı şirket şubesi ya da serbest bölge kuruluşu yer alabilir.

• İş Güvencesi ve Asgari Ücret: BAE'de yabancı çalışanlar için resmî bir iş güvencesi sistemi veya ulusal asgari ücret bulunmamaktadır.

• Maaş Ödemeleri: Ücretler, yetkili döviz büroları veya bankalar aracılığıyla ödenmelidir.

Yatırımcılar İçin Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• Yerel Ortaklık: 2021 öncesinde, anakarada bir LLC kurulabilmesi için %51 hissesine sahip bir BAE vatandaşı bulunması zorunluydu. Bu zorunluluk, tamamı olmasa da çoğu ticari faaliyet bakımından kaldırılmıştır.

• Yabancı Sermaye Sınırları: %100 yabancı mülkiyete yalnızca belirli faaliyetlerde izin verilmektedir.

• Serbest Bölge Seçimi: Her serbest bölgenin kendine özgü avantaj ve sınırlamaları vardır. Yatırımcıların, iş hedeflerine göre seçim yapması gerekir.

• Ticari Acentelik Zorunluluğu: Ürünlerini BAE'ye ihraç etmek isteyen şirketlerin yerel bir ticari acente veya distribütör atamaları gerekir.

• Kültürel Hususlar: BAE iş kültürü Batı normlarından farklıdır. Yerel gelenekleri ve iş yapış biçimlerini anlamak esastır.

BAE'de İş Yapmanın Avantajları

Dubai ve genel olarak BAE, işletmeler için bir dizi avantaj sunmaktadır:

• Vergi Avantajları: Kurumlar vergisi oranları düşüktür ve bazı serbest bölgeler tam vergi muafiyeti sunmaktadır.

• Stratejik Konum: BAE, Avrupa, Asya ve Afrika'yı birbirine bağlayan bölgesel bir merkez işlevi görmektedir.

• Gelişmiş Altyapı: Ülke, dünya standartlarında ulaşım, telekomünikasyon ve lojistik sistemlerine sahiptir.

• Yabancı Yatırıma Açıklık: İş dünyası yanlısı politikalar uluslararası yatırımı desteklemekte ve teşvik etmektedir.

BAE'de Yaygın Şirket Türleri

Yabancı yatırımcılar BAE'de birkaç türde şirket kurabilir:

• Limited Şirket (LLC): En yaygın iş yapısıdır. Yeni düzenlemeler artık belirli sektörlerde %100 yabancı mülkiyete izin vermektedir.

• Şube: Bir şube BAE'de faaliyet gösterebilir ancak ana şirketin faaliyetleriyle sınırlıdır.

• Temsilcilik: Bu tür, tanıtım faaliyetleri ve pazar araştırmasıyla sınırlıdır; ticari işlem yapamaz.

• Serbest Bölge Şirketi: Bu kuruluşlar %100 yabancı mülkiyet, vergi teşvikleri ve diğer serbest bölge ayrıcalıklarından yararlanır.

Şirket Kuruluşunda Genel Usul

Kesin süreç şirket türüne ve konumuna (anakara veya serbest bölge) göre değişmekle birlikte, genel adımlar şöyledir:

1. Ticari faaliyetin belirlenmesi

2. Hukuki yapının seçilmesi (örneğin LLC, şube veya temsilcilik)

3. Ticaret unvanının tescil edilmesi

4. İlgili makamlardan ön onay için başvuruda bulunulması

5. Gerekli belgelerin hazırlanması (örneğin esas sözleşme, kira sözleşmeleri)

6. Lisans başvurusunun yapılması

7. Lisansın alınması ve ilgili Ticaret Odasına kayıt olunması

BAE'de İş Kültürü

BAE'nin iş ortamı Arap gelenekleri ve İslami değerlerle şekillenmektedir. Önemli kültürel hususlar şunlardır:

• Dil: Resmî dil Arapçadır, ancak iş hayatında İngilizce yaygın olarak kullanılmaktadır. İki dilli (Arapça-İngilizce) belgeler tavsiye edilir.

• Kişisel İlişkiler: İş görüşmelerine geçmeden önce güven ve yakınlık tesis etmeye büyük önem verilir.

• Dakiklik: Zamanında olmak takdir edilir, ancak gecikmeler çoğu zaman hoşgörüyle karşılanır.

• Ramazan: Kutsal ay boyunca ticari faaliyet genellikle yavaşlar.

Pazara Giriş ve Dağıtım Kanalları

Başlıca pazara giriş yöntemleri şunlardır:

• Yerel Distribütörler: Derinlemesine pazar bilgisi ve yerleşik ağlar sağlar.

• Acenteler: Belirli mal veya hizmetler bakımından yabancı şirketler adına hareket eder.

• Serbest Bölge Merkezleri: Bölgesel dağıtım merkezi olarak hizmet verebilir.

• Çevrimiçi Satış: E-ticaret platformları tüketiciye doğrudan erişim imkânı tanır.

Kamu İhalelerine Katılım

Kamu ihalelerine katılım, belirli usullere ve yerel tercihlere tabidir. Genellikle BAE'de kayıtlı şirketlere öncelik tanınır. Yabancı şirketler, yerel bir acente veya ticari kuruluşla ortaklık kurarak ihalelere katılabilir.

BAE'nin Başlıca Ekonomik Sektörleri

Ekonomik çeşitlendirme sayesinde BAE, birçok sektörde fırsat sunmaktadır:

• Enerji: Önemli bir petrol ve doğal gaz üreticisidir; yenilenebilir enerjiye verilen önem artmaktadır

• Turizm: Dünya çapında tanınan destinasyonlara ve cazibe merkezlerine ev sahipliği yapar

• Lojistik: Stratejik konumu ve birinci sınıf altyapısı onu bir lojistik merkezi haline getirmektedir

• Gayrimenkul: Yatırım dostudur; kira geliri veya ikamet hakkı yoluyla getiri sunar

• İnşaat: Devam eden büyük ölçekli projelerle dinamik bir sektördür

• Finans: Dubai Uluslararası Finans Merkezi (DIFC), önde gelen bölgesel finans merkezidir

Türk Şirketleri İçin Kaynaklar

Türk şirketleri aşağıdaki kaynaklardan yararlanabilir:

• Türk Ticaret Müşavirliği – Abu Dabi: BAE pazarları konusunda rehberlik sunar

• Dubai Ticaret Odası: BAE'de iş yapmaya ilişkin bilgi sağlar

• BAE Ekonomi Bakanlığı: Lisanslama ve şirket kuruluşu konusunda bilgi sunar

• Dubai Türk İş Konseyi (Turkish Business Council Dubai): Instagram bağlantısı

• Serbest Bölge İdareleri: Her serbest bölge resmî internet sitesi üzerinden rehberlik sağlar

Ek Notlar

• Arapça konuşanlar arasında bile iş dünyasının baskın dili İngilizcedir

• İş uygulamaları uluslararası kurumsal normlarla uyumludur

• BAE Dirhemi (AED) ABD Dolarına sabitlenmiştir

• Kredi kartları ve ileri tarihli çekler yaygın olarak kullanılmaktadır

• BAE'de sendikalara izin verilmemektedir